In het blad "De Hoefsmid" gedateerd 15 dec. 1913 kwamen wij de volgende publicatie tegen. Het bewijst weer dat men 100 geleden ook al bezig was met het wel of niet beslaan van paarden; en toch worden nog steeds paarden beslagen. Men had toen niet de beschikking over de (semi) wetenschappelijke onderzoeken, die men tegenwoordig allemaal van internet kan halen, maar wel hadden ze een schat aan praktijk ervaring!

Beslag of geen beslag? 

  De pak-muildieren, -ponies en -ezels van den leger-transporttrein in Engelsch-Indië zijn gewoonlijk niet beslagen, doch die, welke trekken, wel.

  De vraag: beslag of geen beslag, is reeds dikwijls door voor- en tegenstanders besproken, doch komt telkens opnieuw te berde. Ook wij bespraken deze in "Het Paard" en gaven als onze overtuiging te kennen, gegrond op de practijk, dat in Nederland voor onze militaire paarden, wanneer zij voldoenden arbeid verrichten, ijzers niet gemist kunnen worden dan voor een zeer kort tijdperk. Trouwens de groei van den hoef van onze militaire paarden is,  der gewone omstandigheden, minder groot dan de slijtage aan het ijzer; ijzer biedt meer weerstand dan hoorn, dus zou de afslijting van het hoorn bij een onbeslagen hoef nog grooter zijn. Groei en afslijting houden geen gelijken tred en het paard zal dan ook spoedig pijnlijk loopen.

  Wanneer men, vooral bij gebruik op grindwegen, let op de snelle afslijting van de ijzers der paarden bij veel arbeid, dan zal men kunnen waärnemen dat deze zelfs binnen enkele dagen versleten kunnen zijn. De hoef heeft voor vernieuwden groei of beter gezegd voor geheel afgroeien van den schoen, ongeveer een jaar noodig, zoodat door vergelijking van den tijd, noodig voor het aangroeien en dien voor slijtage, duidelijk blijkt dat onbeslagen hoeven voor het practisch gebruik niet geschikt zijn.

  De lengte van het toon gedeelte bedraagt bij den normalen hoef van een rijpaard, van 1.56 M. tot 1.60 M. hoog, 9 à 10 cM., zood at wij den maandelijkschen groei op circa 8 mM mogen vaststellen. Een ijzer van 1 cM. dikte, is dikwijls in 4 à 5 weken bij 3 à 4 uur dagelijkschen dienst, aan het toongedeelte doorgesleten en daar nu ijzer harder is dan hoorn, kan men reeds theoretisch aannemen, dat de slijting en de groei van de hoeven van paarden, die dagelijks worden gereden, geen gelijken tred met elkàar zullen houden en de slijting te sterk zal zijn.

  Beschouwen wij de hoeven van onbeslagen rijpaarden, dan zijn die meestal tot stompjes afgeloopen, wanneer ten minste geregeld en niet te kort buiten gereden wordt. Aan den toon zijn de voorhoeven dikwijls tot aan de witte lijn afgesleten, zelfs al bevindt zich aan de drachten voldoende hoorn; aan de achterhoeven is de hoorn somtijds afgesleten tot kort bij de ballen, waardoor ook die hoogst gevoelig worden. De normale vorm en grootte van den hoef zijn verloren gegaan, terwijl het paard met korte voorzichtige passen, als op eieren loopt. Vooral bij vochtig weder zal de afslijting van den hoef zeer groot zijn.

  De meeste paarden, zelfs die met veel kniebuiging, nemen, wanneer zij zonder ijzers gaan, een min of meer stekenden draf aan, alsof zij bevreesd zijn om hunne voeten neer te zetten.

  Hoewel een abnormale toestand der hoeven het wenschelijk kan doen zijn, dat een paard eenigen tijd onbeslagen blijft, zoo is dit niet het geval bij normale hoeven, want het te sterk afslijten er van en het daardoor voorzichtig neerzetten der voeten toonen aan, dat het onbeslagen gaan der paarden onaangenaam en ongemakkelijk is. Kon men hunne opinie inwinnen, dan zouden zij zeker een goed beslag verkiezen.

  Natuurlijk kan een paard met goede hoeven, dat gedurende den winter ongeveer 1 uur uitsluitend in de manège of op zand wordt gereden, onbeslagen blijven; doch het is de vraag of zelfs dan een rationeel beslag niet te verkiezen ware, al is het alleen om het paard het onaangenaam gevoel te besparen, dat het ondervindt, wanneer het zich een oogenblik op een harden bodem moet bewegen. Meestal zal ook in de manège de gang van een paard zich, nadat de ijzers zijn afgenomen, niet verbeteren, doch wel minder ruim worden en met geringer kniebeweging. Toch zou het omgekeerde het geval moeten zijn, wanneer het onbeslagen gaan voor het paard beter ware dan een goed beslag.

  Veeltijds wordt het pijnlijk zijn daaraan toegeschreven, dat de hoeven door het beslaan bedorven werden, doch ook deze bewering houdt geen steek.

  Gaat eens naar een keuring van merriën met veulen, en let dan op hoe gevoelig veel jonge dieren loopen, wanneer zij, na een à twee nur over grint- of straatweg te zijn gegaan, op een harden bodem worden gedraafd. Vaak wordt dit aan vermoeienis toegeschreven, doch laat hetzelfde veulen zich op een zachten grond bewegen, en tien tegen een dat de gang terstond zal verbeteren. Ook bij keuringen van tweejarige paarden zal men, onder gelijke omstandigheden, hetzelfde kunnen waarnemen.

  Ook de Arabieren laten hun paarden zoo eenigszins mogelijk beslaan, terwijl het beslag in Europa niet pas in gebruik is gekomen na de verharding der wegen.

  Een Schr. in de L. S. J. deelt mede, dat hij, na de pakdieren onbeslagen te hebben gezien en na lezing van verschillende artikelen, een proef wenschte te nemen om een onbeslagen officierspaard gedurende een zeker aantal marschdagen te rijden. Hij trachtte daarvoor een "Waler" (Australiër) in training te brengen, met het plan om dien te rijden op de marschen van" the plains" naar Chitral, voor welken afstand heen en terug, telkens 12 marschdagen noodig waren. De eerste 2 of 3 dagen van den marsch ging het goed, doch toen begon het paard gevoelig te loopen, daarna kwam er een hoefscheur en hij eindigde deze proef juist nog tijdig genoeg om hoefontsteking te voorkomen.

  Wat nu kan hiervan de reden zijn, vraagt de S. en laat daarop volgen: "Walers komen uit Australië, uit zandige vlakke streken en hebben breede platte hoeven, terwijl de hoorn zelfstandigheid niet hard is. Hetzelfde kan gezegd worden van Arabieren en van paarden uit lage, vochtige landen. Ezels en de muildieren en ponies uit bergachtige streken hebben daarentegen smalle, taaie hoeven, waarbij het hoorn buitengewoon hard is; deze zijn bestand tegen den steènachtigen of rots-bodem".

  "Bovendien heeft het paard nog het gewicht van den ruiter te dragen en al hebben de pakdieren eveneens gewicht op hun rug, zoo is dit toch minder, terwijl zij slechts stappen en geen sr.elle gangen gaan, zooals het officiers¬dienstpaard" .

  Maar zelfs paarden, die geen gewicht dragen en niet op steen grond komen, hebben last van onbeslagen hoeven indien de weide door warm, droog weder hard wordt en eenige dieren samenzijn en vroolijk rond galoppeeren. Ook in het remonte-depot, op den zandgrond, kon men dit bij langdurige droogte en warmte opmerken. De hoeven werden pijnlijk of gevoelig en de paarden toonden dit in hun wijze van gaan. In Ierland, waar uitgestrekte weiden zijn en waar bij hen, die tevens paardenhandelaar zijn (en welke Ier is dit niet in meer of minderen graad?) dikwijls verscheiden tezamen loopen, kan men na een drogen, warmen tijd hetzelfde opmerken.

  Wij meenen dat het voortdurend staan der militaire paarden op permanent ligstroo eveneens een minder gunstigen invloed op de hoeven uitoefent. Het hoorn droogt te veel in en de hoeven worden hard en nauw; taaiheid en elasticiteit verdwijnen.

  In het algemeen zijn wij er geen voorstander van dat de eigenaar van paarden zich bemoeit met het besnijden van den hoef en het onderleggen van ijzers, of dat hij bij afwijkingen van het normale zelf aangeeft het ijzer dat onderlegd moet worden enz. Wij zijn overtuigd dat het beter is dat hij zijn paarden door een bekwaam hoefsmid laat beslaan en bij afwijkingen den veearts raadpleegt. Wat echter elk eigenaar van paarden dient te weten is de hygiëne van den hoef en de hoefverpleging en dit zijn zaken die een ieder kan leeren, mits hij voldoende wil opletten.

  Men staat dikwijls verbaasd over den langen tijd dat ijzers, zonder verleggen, blijven liggen, over het insmeren der hoeven met allerlei gekleurde en ongekleurde hoefzalven , zelfs vlak voor het paard in de manège of op lossen bodem wordt gebruikt, over de misplaatste zuinigheid scherpe en andere kalkoenen langer aan het ijzer te laten dan strikt noodzakelijk is, over het weinig acht geven op het hard worden en indrogen van het hoorn tengevolge van langdurige droogte, de soort van strooisel, te weinig arbeid van het paard, enz.

  Werd op een en ander meer acht geslagen, werd het belangrijke daarvan, voor het welzijn van het paard, ingezien, dan zou aan dit veel lijden worden bespaard en zou de eigenaar ondervinden dat men op beslag en rationeele hoefverpleging nimmer overdreven zuinig mag wezen, want dat dan "de zuinigheid de wijsheid bedriegt"!

  Van eenvoudige, oordeelkundige hoefverpleging dient elke eigenaar, koetsier en verzorger van paarden voldoende kennis te hebben, wat helaas, zelfs tegenwoordig, nu op het punt van beslag zooveel vooruitgang is aan te wijzen, nog volstrekt niet het geval is.

Commentaar (3)

Bracy Clark
geschreven door TM, januari 27, 2009

@ "Rob"

Het probleem met dit soort "wetenschappelijke onderzoeken" (wat voor waarde kun je hier nog aan hechten als hij uit 1800 stamt?) is dat het voornamelijk gebaseerd is op theorie.

Als je je verhaal theoretisch weergeeft dan is het heel geloofwaardig, feit is alleen dat de praktijk mbt dit onderwerp anders uitwijst.

Iedere smid is er mee gebaat om de paarden aan het lopen te houden, als hij ziet dat er iets niet goed gaat als gevolg van zijn beslag dan zal hij hier gelijk verandering in aanbrengen. Aangezien de smeden onderling erg goed kontact hebben, worden dit soort dingen besproken. Blijkt dat anderen met hetzelfde probleem kampen dan wordt een bepaald beslag systeem vanzelf minder gebruikt of helemaal niet meer gebruikt. (maar nog steeds worden paarden beslagen als het nodig is)

Ik hecht persoonlijk meer waarde aan honderden jaren praktijkervaringen dan aan een paar wetenschappelijke onderzoeken die gedaan zijn door een aantal mensen die op 1 hand te tellen zijn. En waarover de opbouw van het betreffende onderzoek maar in beperkte mate bekend is hoe deze is opgsteld. Ik zet mijn vraagtekens bij: de hoeveelheid paarden die onderzocht zijn. Onder hoeveel verschillende omstandigheden er onderzocht is. Hoeveel generaties paarden er onderzocht zijn. Welk gebruiksdoel deze paarden hadden en hoeveel verschillende gebruiksdoelen er binnen het onderzoek vertegenwoordigd waren. Hoelang de paarden aan de gebruiks verwachtingen konden voldoen op de verschillende beslag/bekapmethoden. Zo kan ik nog veel meer vraagtekens opnoemen....misschien iets voor een volgende publicatie..

Overigens "Rob": je link is verwijderd uit je schrijven. Deze ruimte is bestemd voor commentaar niet het aanbevelen van websites.

schadelijke effecten van hoefijzers al ontdekt rond 1800
geschreven door Rob, januari 27, 2009

"Bracy Clark een dierenarts die werkte bij het Royal Veterinary College in Londen, ontdekte bij toeval de verschillende nadelige effecten van hoefijzers (Voor wie niet weet wat die nadelige effecten zijn, klik hier). Hij onderzocht dit en publiceerde zijn ontdekkingen in wetenschappelijke tijdschriften. Hij ontdekte dat hoefijzers zorgde voor contractie (samenklemming) van de hoef, verminderde hoorngroei, verhoogd struikelen etc."

Het zou pas na 1980 zijn dat Jaime Jackson uit Amerika hetzelfde ontdekt , en dr. Strasser los van elkaar, in Duitsland.

Naslagwerk De hoefsmid
geschreven door Emma Stuive, januari 27, 2009

Hallo.

Ik ga niet reageren op de inhoud van dit artikel, ben geen hoefsmid en ga het ook echt niet worden.
Maar wil toch wel kwijt dat ik het leuk vind om hier een artikel terug te vinden uit "de hoefsmid".
In mijn boekenkast heb ik meerdere jaargangen staan van "de hoefsmid".
De oudste dateert van 1897 en de jongste van 1910.

Ik vroeg mij af of het bij jullie bekent is wat de datum is van de eerste uitgave en tot wanneer deze is uitgegeven?
En hebben jullie meerdere van deze boeken in jullie bezit?


Met vriendelijke groet,
Emma